Pierwsza pomoc

RANY – JAK OPATRZYĆ?

11 maja 2020
Pierwsza pomoc

Skóra człowieka jest niesamowitym i bardzo ważnym organem. Bierze udział w regulowaniu temperatury ciała, odbieraniu bodźców z otoczenia, detoksykacji oraz ma swój udział w wytwarzaniu witamin. Jednak jej prawdopodobnie najistotniejszą funkcją jest ochrona organizmu przed czynnikami zewnętrznymi. Rany, czyli uszkodzenia skóry, są bardzo częste. Niektóre z nich całkowicie bagatelizujemy, inne zmuszają nas do działania – zatamowania krwawienia, oczyszczenia, założenia opatrunku. Jak zrobić to prawidłowo?

 

Po pierwsze czystość

Każde zranienie powinniśmy uznać za brudne, zanieczyszczone drobnoustrojami przedostającymi się ze środowiska zewnętrznego oraz pochodzącymi z powierzchni skóry. Niejednokrotnie do rany wnikają ciała obce, takie jak ziarna piasku, szkło, drzazgi, źdźbła trawy, fragmenty ubrania i wiele, wiele innych. Naszym zadaniem będzie więc usunięcie wszelkich zanieczyszczeń*

Pierwszy etap to dokładne opłukanie rany pod strumieniem bieżącej, ciepłej wody (do wody można dodać mydło). Znaczenie może mieć także użycie czystej gazy, przy pomocy której zetrzemy bardziej oporne zanieczyszczenia. W ten sposób mechanicznie usuniemy ciała obce, bakterie i martwe tkanki, przygotowując zranienie do dalszych etapów opatrywania. Jednocześnie, należy unikać długotrwałego namaczania rany!

 

Stosowanie środków dezynfekcyjnych

Drugim etapem jest dezynfekcja rany. Aby wykonać ją prawidłowo, powinniśmy zwrócić uwagę na kilka ważnych kwestii:

  • Używaj jedynie preparatów przeznaczonych specjalnie do oczyszczania ran. Stosowanie domowych sposobów i nieodpowiednich specyfików (np. spirytus albo płyny do dezynfekcji rąk) nie tylko nie spełni swojego zadania, ale wręcz zaszkodzi skórze. Źle dobrane środki chemiczne nie usuną drobnoustrojów i spowodują uszkodzenie zdrowych, niezbędnych w gojeniu rany, tkanek.
  • Równie ważne co dobranie odpowiedniego środka jest jego prawidłowe zastosowanie. Najlepiej pozostawić preparat na skórze aż do wyschnięcia. Próby przyspieszania całego procesu, na przykład poprzez ścieranie płynu gazami, mogą skutkować obniżeniem skuteczności dezynfekcji. Do osiągnięcia najlepszych efektów niezbędne jest także uprzednie usunięcie ciał obcych znajdujących się w ranie (patrz punkt pierwszy).

 

Jałowy opatrunek

Po dokładnym oczyszczeniu rany przychodzi czas na założenie opatrunku. Powinien on spełniać kilka podstawowych funkcji – chronić zranienie przed czynnikami zewnętrznymi, utrzymywać optymalne dla gojenia rany środowisko, zbierać nadmiar wydzieliny oraz tamować krwawienie (jeśli to konieczne).**

W zależności od oczekiwanych rezultatów możemy użyć różnych materiałów – plastrów z opatrunkiem, gaz, bandaży, waty, przylepców. Szczerze mówiąc, w przypadku pospolitych ran, nie ma większego znaczenia czego użyjemy, a najlepiej sprawdzają się najprostsze metody. Warto jednak wziąć sobie do serca kilka praktycznych wskazówek:

  • Do położenia bezpośrednio na ranę nadają się jedynie materiały nieprzywierające, takie jak gaza albo plaster z opatrunkiem. Wata i chusteczki higieniczne w ranie to bardzo zły pomysł!
  • Skóra, na którą kładziesz opatrunek powinna być sucha.
  • Zadbaj o trwałość opatrunku – dobrze przymocuj go do skóry. Jeśli rana znajduje się w okolicy stawu, ewentualne ruchy nie powinny powodować osunięcia ani odklejenia opatrunku.
  • Opatrunek ma być ochroną a nie utrapieniem – zadbaj o to, żeby był wygodny i niezbyt duży.
  • Jeżeli masz wątpliwości, skontaktuj się z wykwalifikowanym personelem medycznym.

 

Obficie krwawiące rany

Niejednokrotnie, szczególnie w przypadku głębokich albo rozległych ran możemy zaobserwować obfite krwawienie. W takich przypadkach plaster z opatrunkiem już nie wystarczy, a od naszych działań i decyzji może zależeć zdrowie i życie poszkodowanej osoby.

Kluczowe znaczenie ma tutaj założenie opatrunku uciskowego. Na ranę oraz na jej bezpośrednią okolicę kładziemy stosunkowo grubą warstwę jałowej gazy i ściśle, przy pomocy opaski elastycznej, bandażujemy dość duży obszar powyżej i poniżej rany. W przypadku przemakania opatrunku, nie zdejmujemy go, lecz przykładamy tylko nową warstwę gazy i bandaża. Zakładając taki opatrunek powodujemy ucisk naczyń krwionośnych w okolicy urazu, wystarczająco silny by zahamować albo ograniczyć krwawienie, ale jednocześnie nie ograniczający krążenia w całej kończynie.

Przy obficie krwawiących ranach dobrze jest pamiętać o paru innych zasadach:

  • Jak zawsze przy udzielaniu pierwszej pomocy, najważniejsze jest bezpieczeństwo ratownika. Upewnij się, że nic ci nie grozi oraz zapewnij sobie środki ochrony osobistej.
  • Oceń, czy poszkodowany wymaga wykwalifikowanej pomocy – jeśli tak, wezwij ją.
  • Priorytetem jest zahamowanie silnego krwawienia – w przypadku takich ran, mycie i dezynfekcja mogą poczekać.
  • Jeśli uszkodzeniu uległa kończyna, dobrym pomysłem może być jej elewacja (uniesienie do góry) – takie działanie powinno dodatkowo ograniczyć krwawienie.
  • Jeśli w ranie tkwi ciało obce, nie usuwaj go – może to skutkować nasileniem krwotoku.
  • Nie zakładaj opatrunku uciskowego na rany szyi.

 

Szczególne przypadki

W przypadku zranień nasze postępowanie powinno być elastyczne i odpowiednio dopasowane do sytuacji. Tylko takie zachowanie, choć trudne i wymagające pewnej wprawy, pozwoli nam na skuteczne udzielenie pierwszej pomocy.

Nie każda rana wymaga konsultacji lekarskiej, ale, poza oczywistymi (duże rany, obfite krwawienie, inne towarzyszące uszkodzenia), istnieje kilka przesłanek wskazujących na konieczność udania się po wykwalifikowaną pomoc:

  • Rany głębokie, szczególnie jeśli są zadane zabrudzonymi przedmiotami (np. zardzewiały gwóźdź) albo nie ma możliwości usunięcia tkwiących w nich ciał obcych. W takich przypadkach często istnieje konieczność chirurgicznej inspekcji rany oraz podana anatoksyny przeciwtężcowej.
  • Niepokojące objawy związane z raną – nawet pozornie niewielkie obrażenia skóry mogą skutkować rozległymi obrażeniami wewnętrznymi. Rany klatki piersiowej mogą powodować odmę (zwróć uwagę na trudności w oddychaniu), a rany kończyn czasami skutkują przerwaniem struktur szlachetnych takich jak nerwy i ścięgna (w takich przypadkach charakterystyczne są zaburzenia czucia oraz ruchów części ciała dystalnych w stosunku do rany).
  • Zaburzenia gojenia. Szczególnie niepokojące są objawy infekcji (narastający obrzęk, zaczerwienienie, nasilający się ból, wyciek ropnej wydzieliny), utrzymujący się brak zrostu, pojawianie się ognisk martwicy.
  • Inne przypadki, kiedy nie jesteśmy pewni dalszego postępowania.

 

Na dzisiaj tyle wystarczy. Jak zwykle przy udzielaniu pierwszej pomocy, najpierw zadbajcie o własne bezpieczeństwo. Jeśli macie opory przed działaniem, pamiętajcie, że każda pomoc jest lepsza, niż jej brak. Zobaczcie też inne teksty o pierwszej pomocy – o złamaniach, zadławieniach, resuscytacji u dzieci i zasadach bezpiecznego pomagania

 

 A jakie są wasze doświadczenia i przemyślenia? Podzielcie się nimi w komentarzach.

 

*Mowa tutaj o drobnych ciałach obcych. W skrajnych przypadkach, kiedy w ranie znajduje się duży przedmiot, np. nóż lub spory kawałek szkła, należy go pozostawić w ranie do czasu udzielenia kwalifikowanej pomocy medycznej. Samodzielne usunięcie ciała obcego może w takich przypadkach skutkować nasilonym krwotokiem, skutkującym nawet śmiercią pacjenta.

 

** Funkcje te dotyczą podstawowych, powszechnie stosowanych opatrunków. W bardziej skomplikowanych przypadkach opatrunki mogą spełniać także inne role – przyspieszać gojenie rany, działać antyseptycznie, zapobiegać powstawaniu blizn, zapobiegać tworzeniu się przestrzeni płynowych itd.

 

Jeśli chcesz wiedzieć jeszcze więcej o medycynie, dołącz do mnie na facebooku

 https://www.facebook.com/30ucisniec/

grupie 30 uciśnięć – medycyna bez tajemnic

https://www.facebook.com/groups/497178084208741

i instagramie

https://www.instagram.com/30ucisniec.pl/

Może ci się spodobać

Brak komentarzy

Zostaw komentarz