Pierwsza pomoc

ALERGIA I WSTRZĄS ANAFILAKTYCZNY – PIERWSZA POMOC

25 maja 2021
Wstrząs anafilaktyczny

Ten wpis, chociaż napisany maksymalnie skrótowo, zawiera wiele ważnych informacji. Zapewnij sobie trochę spokoju i wolnego czasu, żeby móc go dokładnie przeanalizować. Nie oczekuj, że zapamiętasz wszystko od razu – zawsze możesz tu wrócić. 

 

Typowe reakcje alergiczne zwykle niosą za sobą stosunkowo niewielkie konsekwencje – m.in. wysypki skórne, katar, biegunki albo podkrążone oczy. Są one przykre i uciążliwe, ale najczęściej nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Istnieje jednak stan, który charakteryzuje się gwałtownym i niebezpiecznym przebiegiem. Wstrząs anafilaktyczny, bo o nim mowa, jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Od naszych działań może zależeć bezpieczeństwo drugiego człowiek. Jak się zachować? Jakich leków użyć? Odpowiedź na te i kilka innych pytań znajdziecie w dzisiejszym wpisie.  

 

WSTRZĄS ANAFILATKYCZNY – PRZYCZYNY

Alergia oznacza uruchomienie odpowiedzi odpornościowej organizmu na zazwyczaj nieszkodliwy czynnik środowiskowy. Po wniknięciu alergenu do organizmu, limfocyty B zaczynają produkować przeciwciała w klasie IgE, a bazofile i komórki tuczne uwalniają mediatory stanu zapalnego (jak np. histamina). W konsekwencji pojawiają się typowe objawy uczulenia, np. katar, podkrążone oczy, kichanie, obrzęki.

Jeśli nasz organizm jest szczególnie wrażliwy na dany alergen, to wszystkie reakcje organizmu zajdą znacznie szybciej i gwałtowniej. Do krwioobiegu przedostanie się ogromna ilość mediatorów stanu zapalnego, co wywoła szereg ogólnoustrojowych zaburzeń, załamanie wydolności i rozwinięcie pełnoobjawowego wstrząsu anafilaktycznego.  

 

WSTRZĄS ANAFILAKTYCZNY – PRZYCZYNY I CZYNNIKI RYZYKA

Anafilaksja, wbrew pozorom, jest całkiem częstym stanem i dotyczy nawet 1 na 300 osób w populacji europejskiej. Jeśli mówimy prawdopodobieństwie jej wystąpienia u danej osoby, powinniśmy powiedzieć o dwóch kwestiach.

Pierwszą z nich są substancje bezpośrednio wywołujące wstrząs anafilaktyczny. Należą do nich m.in. niektóre pokarmy, leki, jady owadów. Co ciekawe,  statystyka anafilaksji po zadziałaniu konkretnego czynnika zmienia się wraz z wiekiem – u osób młodszych anafilaksję wywołują głównie pokarmy, natomiast u starszych, leki.  Wartą odnotowania rzeczą jest też fakt, że wstrząs może wystąpić nawet po pierwszorazowym zadziałaniu bodźca.

Drugą kwestią są czynniki ryzyka, czyli cechy osobnicze, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Tutaj na pierwszym miejscu są choroby takie jak astma, alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry, choroby sercowo-naczyniowe oraz wyższy status socjoekonomiczny. Niektóre badania pokazują, że nawet 90% dzieci zmarłych z powodu wstrząsu anafilaktycznego cierpiało na astmę.  

 

WSTRZĄS ANAFILAKTYCZNY – JAK ROZPOZNAĆ?

Skuteczne leczenie stanów nagłych, takich jak wstrząs anafilaktyczny, wymaga ich szybkiego rozpoznania. Anafilaksję możemy podejrzewać, jeśli w krótkim czasie po zadziałaniu alergenu rozwijają się zagrażające życiu objawy. Do symptomów, które powinny wzbudzić nasz niepokój należą:

  1. Niewydolność oddechowa – silna duszność, która może się charakteryzować problemami zarówno z wdechem jak i wydechem. W trakcie epidemii COVID 19 wiele osób wyposażyło się w pulsoksymetry – można ich użyć w diagnostyce niewydolności oddechowej – obniżenie saturacji krwi tlenem powinno skłonić nas do szybkiego działania.
  2. Spadek ciśnienia tętniczego krwi – nie musimy od razu mierzyć ciśnienia, wystarczy, że stwierdzimy u naszego pacjenta silne osłabienie, zawroty głowy, zapaść, utratę przytomności
  3. Zmiany na skórze i błonach śluzowych – najczęściej o charakterze zaczerwienień, pokrzywki i świądu.

 

LECZENIE ANAFILAKSJI

Wstrząs anafilaktyczny jest stanem nagłym, który bardzo szybko może doprowadzić do zatrzymania krążenia i śmierci pacjenta, dlatego kluczowe jest podjęcie natychmiastowych działań. Schemat podejmowanych czynności nie różni się zbytnio od standardowej resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

  1. Po pierwszej ocenie pacjenta i wysunięciu podejrzenia wstrząsu anafilaktycznego, jak najszybciej podaj 0,5 mg adrenaliny (domięśniowo, najczęściej w udo). Jeśli stan pacjenta się nie poprawia, powtórz dawkę po pięciu minutach. Osoby z wysokim ryzykiem anafilaksji często mają przy sobie peny z odmierzoną dawką leku. Jeśli adrenalina nie jest dostępna, pomiń ten krok.
  2. Bardzo ważne jest usunięcie alergenu – postaraj się to zrobić maksymalnie szybko. Usuń resztki pokarmu z jamy ustnej albo np. żądło pszczoły. Sam fakt usunięcia alergenu jest znacznie ważniejszy niż sposób wykonania tej czynności. Pamiętaj jednak, że nie powinieneś tracić czasu na wielokrotne próby usunięcia czynnika wyzwalającego – więcej korzyści przyniesie szybkie wdrożenie zasadniczego leczenia.
  3. Pilnie wezwij wykwalifikowaną pomoc medyczną – wczesne wdrożenie zaawansowanych zabiegów, takich jak np. intubacja dróg oddechowych jest kluczowe w leczeniu wstrząsu.
  4. Ułóż pacjenta w wygodnej dla niego pozycji – osoby z dusznością mogą preferować pozycję siedzącą lub pół siedzącą, co ułatwi im oddychanie. U pacjentów ze spadkiem ciśnienia tętniczego dobrym pomysłem będzie pozycja leżąca z wysokim ułożeniem kończyn dolnych.
  5. W razie stwierdzenia objawów zatrzymania krążenia natychmiast udrożnij drogi oddechowe i rozpocznij uciskanie klatki piersiowej. Udrożnienie dróg oddechowych może być znacznie utrudnione z powodu ich obrzęku, dlatego tak ważne jest wczesne wezwanie wykwalifikowanej pomocy medycznej, która będzie w stanie wykonać intubację.
  6. Nie podawaj nic do jedzenia ani picia – istnieje duże ryzyko zachłyśnięcia i następowego zapalenia płuc

 

NA KONIEC

Jak we wszystkich stanach nagłych, szybkie wdrożenie leczenia we wstrząsie anafilaktycznym może zadecydować o życiu i śmierci. Z tego powodu nasze działania powinny być zdecydowane i natychmiastowe. Nie ma tutaj miejsca na zawahanie. I jeszcze najważniejsza zasada – każde, nawet najprostsze, działanie jest lepsze od bezczynności. A jeśli szukacie większej ilości wiedzy, zajrzyjcie do kategorii Pierwsza Pomoc.  

 

BIBLIOGRAFIA

  1. Wytyczne Polskiej Rady Resuscytacji – https://www.prc.krakow.pl/wytyczne.html
  2.  Judith E. Tintinalli: Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide. New York: McGraw-Hill Companies, 2010, s. 177–182. ISBN 0-07-148480-9(ang.)
  3. Shaker M.S., Wallace D.V., Golden D.B.K. i wsp. Anaphylaxis – a 2020 practice parameter update, systematic review, and Grading of Recommendations, Assessment, Development and Evaluation (GRADE) analysis. Journal of Allergy and Clinical Immunology 2020; 145(4); 1082-1123.
  4. Atanaskovic-Markovic M., Gomes E., Rodrigues Cernadas J. i wsp. Diagnosis and management of drug-induced anaphylaxis in children: an EAACI position paper. Pediatr Allergy Immunol 2019; 30(3): 269-276.

 

 

Jeśli chcesz wiedzieć jeszcze więcej o medycynie, dołącz do mnie na facebooku

 https://www.facebook.com/30ucisniec/

i instagramie

https://www.instagram.com/30ucisniec.pl/

 

Photo by Trollinho on Unsplash

Może ci się spodobać

Brak komentarzy

Zostaw komentarz